KREEFTEN in het Aquarium
door Mets Westra

Mijn eerste kennismaking met kreeftjes was een paar jaar geleden in Maarn. Op de cichlidenbeurs stond iemand Mexicaanse kreeften te verkopen. Voor een tientje had je er 6. Deze heb ik toen mee genomen voor mijn aquariummaat Peter Koops, die toen in zijn hobbyruimte plaats genoeg had.
Een poos later verkocht ik vissen op de cichlidenbeurs. Het toeval wilde dat ik naast iemand kwam te staan op de beurs die 2 soorten kreeften te koop aanbood, namelijk Cherax quadricarinatus en de Cambarellus montezumae. De eerste is een grotere soort, die in het land van herkomst voor de consumptie wordt gekweekt, de tweede is een zeer klein blijvende soort van slechts 4 cm. Dit artikel gaat over Cherax quadricarinatus.

Systematiek.

Kreeften behoren tot de onderklasse Malacostraca van de superklasse Crustaceae (schaaldieren), omvattend ongeveer 18000 soorten in een enorme verscheidenheid aan vormen. Het lichaam is opgebouwd uit 4 kop-, 8 borststuk- en 6 achterlijfsegmenten. De achterlijfpoten en de staartwaaier hebben een belangrijke functie bij het zwemmen. Kreeften behoren tot de orde Decapoda, waarvan er 8000 soorten in zee leven en ongeveer 150 in zoet water en enkele op het land levende soorten.
In Nederland komt oorspronkelijk alleen de rivierkreeft Astacus astacus voor, die een lengte van 15 à 16 cm haalt. Het vrouwtje blijft iets kleiner nml. 12 cm. Ze leven in zuurstof- en kalkrijk water. Het zijn alleseters, die s' nachts op jacht gaan. Het voedsel bestaat voornamelijk uit waterinsecten, wormen, weekdieren, visbroed maar ook aas wordt niet versmaad.

Redclaw man.
Foto van Australische site.
Deze kreeften worden in Australië
commercieel gekweekt.

Redclaw salade

Cherax quadricarinatus.

Cherax quadricarniatus is een Australische rivierkreeft, die voorkomt in Centraal Queensland en in de " Northern Territory" Buiten Australië wordt de soort nog gevonden in zuid-oost Papua New Guinea. De Australische naam voor kreeften in het algemeen is Yabbies of Grayfish. Cherax guadricarinatus staat bekent onder de naam Redclaw crayfish, omdat volwassen mannetjes een rode vlek op de scharen hebben.
De kleur van het lichaam is over het algemeen blauwgroen, maar kan afhankelijk van de vindplaats anders zijn. Ze worden ongeveer 15-18 cm lang en kunnen een maximaal gewicht halen van 500 gram. Meestal ligt het gewicht tussen de 100 à 150 gram. Na een jaar bereiken ze een gewicht van 70-100 gram.

Net als de meeste kreeften is de Redclaw grayfish een omnivoor, die verschillende soorten planten en dierlijk materiaal eet. Als een van de weinige soorten wordt er geen aas gegeten. De jongen zijn actieve rovers en eten kleine micro organismen. Bij gebrek aan voedsel en schuilplaatsen treedt soms kannibalisme op. Volwassen dieren zijn meestal niet agressief ten opzichte van elkaar, maar in een kleine ruimte die een aquarium biedt is het niet verstandig om meerdere mannetjes samen te houden. Schuilplaatsen zijn belangrijk. Ze verstoppen zich graag onder stenen en kienhout, waarin ze een holte uitgraven. Ook stroming en zuurstof zijn belangrijk. Het water moet middelhard tot hard zijn. Kalk is belangrijk voor de vorming van het pantser. Kreeften moeten om te groeien het pantser vernieuwen omdat dit niet mee groeit. Een van m'n aanwinsten heeft zich inmiddels een nieuw jasje aangemeten en het oude heb ik er uit gehaald en gedroogd. Op deze manier kun je mooi zien hoe de groei verloopt.

Cherax quadricarinatus, Redclaw man.
Foto: SPONSKE@TISCALI.BE

De temperatuur van het water kan liggen tussen de 13 en 32 ºC. Optimaal is de temperatuur tussen 23 en 30ºC. Vooral de jongen kunnen slecht tegen extreme schommelingen in temperatuur. Ook ten opzichte van zout in het water zijn de kreeften redelijk bestand voor een korte periode van enkele weken (0,5 % per liter). De Ph waarde moet liggen tussen de 7 en 8.5. Verder hebben de kreeften behoefte aan niet al te veel licht in de bak. Dit kan men bereiken door gebruik te maken van drijfplanten.

Kweek.

De paringsactiviteit is afhankelijk van de temperatuur van het water en het aantal uren zon. De paring vindt plaats rond September en April. Tijdens het paren deponeert het mannetje sperma tussen de achterpootjes onder het achterlijf. Het vrouwtje zet de eitjes binnen 24 uur af tussen de zwempootjes achter de staart. Het aantal eieren kan oplopen van 200 tot 1000 afhankelijk van de grootte van het vrouwtje. De eitjes komen na ongeveer 10 weken uit bij een temperatuur van 24-27ºC. Meerdere legsels zijn mogelijk gedurende het seizoen. Binnen 12 maand zijn ze geslachtsrijp. De jongen die ik heb zullen pas geslachtsrijp zijn rond Mei volgend jaar. Mochten er jongen komen dan zal er middels een artikel aandacht aan worden besteed.

Ervaringen tot nu toe in het aquarium.

De drie kreeften, 1 man en 2 vrouwen voelen zich al helemaal thuis in het aquarium. Ze hebben elk hun eigen plekje en hebben onder een steen of stuk kienhout een holletje gegraven waarin ze zich terugtrekken als ze eten of gevaar dreigt.
Met hun 6 pootjes op het achterlijf zijn ze constant bezig om de bodem af te zoeken naar voedseldeeltjes. Het granulaat waar ik de vissen mee voer word met graagte gegeten, maar ook regenwormen vinden ze erg lekker. Deze worden met de scharen goed vast gehouden en naar de mondholte gebracht. Het zijn erg leuke dieren om te zien en vormen een prachtige aanvulling naast het houden van vissen. Jammer genoeg is het niet goed mogelijk om ze samen met kleine vissen te houden omdat deze zeker ten prooi zullen vallen aan de kreeften, die met 15 cm lengte net even te groot worden. Tot nu laten ze de Ancistrussen voor wat ze zijn. Alleen als ze te dicht in de buurt komen worden ze met de scharen op een afstandje gehouden.
Heeft u een bak over, dan is het een aanrader om eens een stelletje van deze redelijk gemakkelijk te verzorgen beestjes te gaan houden. Ik ben inmiddels verkocht.

Mets Westra

Kreeften in Nederland.
Door Roelof Eringa

Gevlekte Amerikaanse Rivierkreeft.

De eerste keer dat ik met kreeften in aanraking kwam was in de Bovenhaven in Kampen. Mijn kinderen waren met een kruisnetje bezig en kwamen luid gillend bij de boot, ze hadden een kreeft gevangen. Later bleek dat het een Gevlekte Amerikaanse Rivierkreeft was.
Onze inheemse rivierkreeften, Astacus astacus, zijn door de watervervuiling en door een schimmelziekte vrijwel uitgestorven. Deze schimmelziekte is samen met de Gevlekte Amerikaanse Rivierkreeft rond 1800 ingevoerd. Deze schimmelziekte noemen we tegenwoordig de kreeftenpest.
De Amerikaanse Rivierkreeften zijn niet gevoelig voor de kreeftenpest.

Van een vriend van mij kreeg ik een rivierkreeft die in een filter van de suikerfabriek in Hoogkerk zat. In het aquarium is hij verzot op droogvoer.

Dezelfde kreeft in dreighouding. Doordat de filters in de suikerfabriek mechanisch schoongemaakt worden overleven de meeste kreeften het niet. Deze was alleen een schaar kwijtgeraakt.

De kreeft is goed te houden in het aquarium.
Hij eet niet van de planten, en laat de vissen ook met rust.

Gevlekte Amerikaanse Rivierkreeft,
onder water gefotografeerd door Adriaan Borgesius, in een watertje bij Ruinerwold.
Voor meer onderwaterfoto`s:
KLIK HIER

Voedsel

In de natuur eet deze kreeft alles wat hij te pakken kan krijgen. Kikkers, insectenlarven, kleine vissen , dood aas en planten.

Zelf wordt hij gegeten door paling en baars. Als je grote baarzen uit de Nederrijn of IJssel slacht dan zitten in de maag meestal allerlei onderdelen van Rivierkreeften.

Rode Amerikaanse Rivierkreeft.

Procambarus clarkii, De Rode Amerikaanse Rivierkreeft,
ook wel Moeraskreeft genoemd, komt sinds de ongeveer 1970 in Nederland voor.
Deze wordt wat groter dan de Gevlekte Rivierkreeft, ongeveer 15cm
Deze foto is in Bunnik gemaakt.

Doordat deze kreeft holen graaft om zich in te verstoppen is hij een gevaar voor de dijken en andere waterkeringen in ons land.

Er komen in ons land nog een paar andere soorten kreeften voor. De Turkse rivierkreeft (Astacus leptodactylus) en de Californische rivierkreeft (Pacifastacus lenusculus)

Ik ben deze kreeften nog niet tegengekomen. Als u er foto`s van heeft, of er iets over wilt vertellen, mail dan naar:
Roelof Eringa